BOTERBRIEFJE

NUMMER 36

voor industriële verwerkers

BOTERMARKT

Na een lange afwezigheid wederom een boterbriefje. Allereerst een terugblik op vorig jaar en vervolgens een poging om vooruit te kijken.

De zuivelmarkt kenmerkt zich sinds 2007 door grote prijsvolatiliteit. Ook in 2009 verliep de grondstofprijsontwikkeling tegen de verwachtingen in van een uiterst laag niveau naar een onverwacht relatief hoog niveau. De onvoorspelbaarheid van een voor velen belangrijke grondstof boter en de daarmee samenhangende risico's beïnvloeden voor menigeen het uiteindelijke resultaat. Bovendien vormt de genoemde onvoorspelbaarheid ook voor de afnemers een onzekere factor. Bij afnemers, waar boter een belangrijke grondstof vormt, nemen de risico's toe.

De officiële notering voor boter was bij aanvang van het jaar op een ongekend laag niveau. Deze bereikte met € 2,05 het laagste niveau in januari. Dit was ruim onder interventieniveau, zodat er beperkt interventievoorraad opgebouwd is. In mei was nog de verwachting, dat er de tweede helft van 2009 een melkvetoverschot zou zijn. Het tegendeel werd realiteit. Gedurende de zomer steeg de notering elke week slechts met enkele eurocenten, maar in oktober werden grotere stappen genomen om uiteindelijk een niveau te bereiken van € 3,38. In 2009 was de gemiddelde officiële Nederlandse notering voor boter € 2,48 (in 2008 € 2,63).

De vraag naar boter en melkvet was uiteindelijk beduidend groter dan het aanbod, waardoor in met name de tweede helft van het jaar een serieus tekort aan boter ontstond. Ondanks de uiterst geringe export naar buiten Europa, welke normaal rond de ruim 150.000 - 200.000 ton dient te zijn om de markt in balans te houden, kon er niet voldaan worden aan de interne vraag.

De melkprijs is in 2009 tot een dieptepunt gekomen, waarbij prijzen bij spothandel zelfs tot onder € 0,15 / kg kwamen. Massale protesten van boeren in met name Frankrijk, maar ook Duitsland en Nederland waren het gevolg. De melktoevoer is hierdoor tijdelijk verontrustend verstoord geweest.
Door de Europese Commissie is einde jaar geen tender uitgeschreven om middels de verkoop van interventieboter de stijgende marktprijs voor boter gecontroleerd te reguleren. De politieke keuze is in Brussel gemaakt om eerst de melkprijs tot een voor de boeren benodigd en aanvaardbaar niveau te laten stijgen.

Der eerste maanden van het huidige kalenderjaar zijn eveneens anders verlopen dan eind 2009 verwacht. Productie van extra harde winter boter met daarna productie voor de particuliere opslag gaven geen bodem in de markt. Prijzen in januari gingen geleidelijk omlaag. Gezien de zeer matige export lag daarna een verdere daling voor de hand, met een kleine oplevering voor het Paasseizoen, om vervolgens in mei een laagste punt te bereiken vanwege het ter beschikking stellen van 50.000 ton clochard boter. Begin maart ontstond er echter een flink tekort aan room. Roomprijzen schoten omhoog en met een vetragend effect volgden de boterprijzen. Eens temeer geeft dit aan, dat de voorspelbaarheid van de markt duidelijk veranderd is ten opzichte van enkele jaren gelden.

Ook andere grondstoffen tonen dit beeld. Al enige tijd wordt er in de zuivelwereld gesproken door verschillende partijen om een termijnmarkt voor melkpoeders en boter op te zetten. Veelal is het tot publicaties gebleven, maar twee weken geleden heeft EUREX aangekondigd in juni een start te willen maken met de handel in futures voor boter en magere melkpoeder. Ook CME Group en Liffe hebben aangekondigd futures te willen gaan aanbieden
Wellicht dat het in de toekomst mogelijk wordt risico's af te dekken. Vraag is echter wel of een eventuele grote aantrekkingskracht van speculanten rust in de grondstoffenmarkt zal brengen. Indien de mechanismen goed gaan werken, zal dit wel leiden tot nog meer transparantie in prijzen.

De grote prijsvolatiliteit leidt tot kortere contractperioden. Vaste prijzen voor een periode langer dan een kwartaal zijn en worden meer uitzondering dan regel.

Vooruitzicht voor de komende maanden is dat de boterprijzen (waarschijnlijk) licht zullen blijven stijgen. De clochard boter, die in de komende maanden op de markt komt, zal geen sterk dalend effect op de boterprijs hebben. Wellicht een kleine rimpeling om vervolgens in de zomermaanden, als er seizoensmatig minder vet in de melk zit, richting einde jaar tamelijk op niveau te blijven.
Afgelopen week gaf Frankrijk een tekort aan melkvet aan. De wereldmarkt vertoont weer meer vraag, aangezien met name Nieuw Zeeland en de USA niet voldoende kunnen leveren. Tegelijkertijd komen diverse inkopers in de markt, die gewacht hebben op een gunstig moment om in te kopen.
Vandaag kondigden de vakbonden aan vanaf woensdag 12.00 uur te starten met een estafettestaking als de werkgevers niet op tijd ingaan op hun looneis.
Kortom, er is weer veel beweging op allerlei vlakken.

Bovenstaande verwachting is geschreven met de beschikbare gegevens van vandaag, maar we zullen over enkele maanden pas weer kunnen constateren of de inschatting correct is geweest.

Huub Geuskens
12 april 2010